Recenzja "Geopolityki Śródziemnomorza"


Paweł Luty - miesięcznik "Stosunki Międzynarodowe"

Yves Lacoste w pracy pt. „Geopolityka Śródziemnomorza” dokonuje wnikliwej analizy sytuacji geopolitycznej regionu Morza Śródziemnego oraz nakreśla historyczny szkic pozwalający zrozumieć dziejące się na naszych oczach wydarzenia. Dla każdego, kto interesuje się stosunkami międzynarodowymi jest to lektura obowiązkowa.

Geopolityka

„Termin geopolityka, używany dziś na wiele sposobów, odnosi się do tego, co jest związane z rywalizacją o władzę lub wpływy na jakieś terytoria i zamieszkującą ją ludność: rywalizację pokojową lub przy użyciu przemocy między różnego rodzaju siłami politycznymi, nie tylko państwami, lecz również wewnątrz większości z nich, między ruchami politycznymi i mniej lub bardziej legalnymi grupami zbrojnymi. Rywalizacja ta toczy się o kontrolę czy dominację nad terytoriami geograficznymi, nieważne czy są rozległe czy całkiem niewielkich rozmiarów” – tak Yves Lacoste definiuje, nieco zapomniany i zdewaluowany, termin „geopolityka”.

Tradycja geopolityczna wywodzi się od czasów działalności Rudolpha Kjellena, sir Halforda MacKindera czy Karla Haushoffera – ci naukowcy jako jedni z pierwszych zaczęli tworzyć teorie wyjaśniające politykę prowadzoną przez państwa narodowe osadzając je w ramach czynników geograficznych, obecnie są uznawani za klasyków” Ze względu na przedmiotowe traktowanie geopolityki przez nazistów po II wojnie światowej niechętnie posługiwano się tym terminem, co nie znaczy, że zarzucono studia geopolityczne. Współcześnie powraca się do stosowania określenia „geopolityka”, czego najlepszym przykładem są prace włoskiego badacza Carlo Jean’a, Leszka Moczulskiego oraz Yves’a Lacoste’a.

W definicji geopolityki zaproponowanej przez Autora recenzowanej pracy należy wyróżnić następujące elementy: rywalizacja, władza, terytorium, ludność, państwo, organizacje pozapaństwowe, przestrzeń. Stanowią one podstawę analizy dokonywanej przez Yves’a Lacoste’a w odniesieniu do historii i współczesności regionu Śródziemnomorza. Należy także podkreślić, iż Autor nie przypisuje państwom hegemonii prowadzenia geopolityki oraz zauważa, że konflikty geopolityczne mogą toczyć się wewnątrz poszczególnych krajów.

Śródziemnomorze

Zazwyczaj za obszar Śródziemnomorza zwykło się przyjmować te tereny, które leżą w basenie Morza Śródziemnego. W skład tego regionu zalicza się państwa Europy Południowej, zachodniego wybrzeża Bliskiego Wschodu oraz Afryki Północnej. Yves Lacoste rozszerza ten katalog o Półwysep Arabski i Azję Centralną. Jak słusznie zauważa „Śródziemnomorze jest obszarem kontaktów, czasem bez wątpienia konfliktowych, między określonymi obrzeżami dwóch wielkich stref cywilizacyjnych”, czyli, odwołując się do Samuela Huntingtona, cywilizacji Zachodu i cywilizacji Islamu. Stąd też Autor wiele miejsca poświęca kwestii Bałkanów, wojen w Afganistanie i Iraku oraz konfliktu izraelsko – palestyńskiego. Dla Lacoste’a Śródziemnomorze to nie tylko Hiszpania, Maroko, Turcja czy Grecja, ale i Iran oraz Pakistan. Autor wychodzi poza schematy geograficznego determinizmu i za kryteria przynależności do danego geopolitycznego zespołu uznaje również zagadnienia religijno – kulturalne jak i gospodarcze.

W pracy zostają nakreślone różnice, jakie występują między państwami Śródziemnomorza. Autor analizuje takie zagadnienia jak spory terytorialne, nierówności gospodarcze, odmienności antropologiczne czy kwestię kolonizacji i dekolonizacji. Yves Lacoste dzieli również opisywany przez siebie geopolityczny region na cztery fasady (północnozachodnią, południowozachodnią, północnowschodnią oraz południowowschodnią), czyli de facto charakterystyczne i reprezentatywne granice Śródziemnomorza.

Geopolityka Śródziemnomorza

Yves Lacoste w pracy pt. „Geopolityka Śródziemnomorza” dokonuje wnikliwej analizy sytuacji geopolitycznej regionu Morza Śródziemnego oraz nakreśla historyczny szkic pozwalający zrozumieć dziejące się na naszych oczach wydarzenia. Autor stara się także przewidzieć, co wydarzy się w przyszłości. Rozdział „Perspektywy” jest pasjonującą lekturą. W zrozumieniu skomplikowanych zagadnień poruszonych przez Lacoste’a pomagają liczne ilustracje, wykresy oraz zamieszone mapy.

W recenzowanej książce można znaleźć informacje dotyczące wewnętrznych konfliktów geopolitycznych w Hiszpanii (kataloński i baskijski nacjonalizm), kolonialnych problemów Francji (wojna w Algierii), skomplikowanego sporu o Saharę Zachodnią oraz niuansach dwóch największych obszarów konfliktogennych współczesnego świata: Bliskiego Wschodu i Bałkanów. Obszar Śródziemnomorza jest bardzo ważny ze względu na stykające się tu cywilizacje, swe geograficzne położenie na pograniczu trzech kontynentów oraz toczące się tam konflikty, które rzutują na resztę globu. Dlatego też tak ważne jest, aby zrozumieć jego specyfikę. Książką „Geopolityka Śródziemnomorza” stanowi znakomity przyczynek do głębszych studiów nad tym regionem. Dla każdego, kto interesuje się stosunkami międzynarodowymi jest to lektura obowiązkowa.

http://stosunki.pl/?q=content/geopolityka-%C5%9Br%C3%B3dziemnomorza

Projekt B2B współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.
Wartość projektu: 999 600,00 PLN
Udział Unii Europejskiej: 694 762,00 PLN