Afganistan - narodziny republiki

Afganistan - narodziny republiki

Cena: Nakład wyczerpany
Autor: Sierakowska-Dyndo Jolanta

Wydanie: Warszawa 2002
Ilość stron: 202
Rozmiar: 145x205 [mm]
ISBN: 83-88939-09-6
Dostępność: Brak

Książka jest w historiografii polskiej pierwszą próbą przedstawienia procesów, które doprowadziły do rozwoju idei republikanizmu w kręgach politycznych Afganistanu i obalenia monarchii afgańskiej w 1973 roku.
Autorka, opierając się na mało znanych i niedostępnych materiałach źródłowych, przedstawia przyczyny i okoliczności przewrotu republikańskiego w Afganistanie, na czele którego stał członek rodziny królewskiej, były premier Mohammad Daud.
W kolejnych rozdziałach, których cezurę czasową wyznaczają zasadnicze zmiany w dziejach politycznych Afganistanu, autorka omawia proces formowania się nowożytnego państwa afgańskiego, jego umacnianie się w ramach monarchii, klęskę, jaką przyniósł bezpartyjny system demokracji parlamentarnej, i wreszcie rządy republikańskie prezydenta Mohammada Dauda zakończone krwawym przewrotem sił lewicowych w 1978 roku.

Warszawa 2002, wyd. I

Zamach stanu dokonany 17 lipca 1973 r. dla wielu obserwatorów nie był zaskoczeniem. Od dłuższego czasu kryzys władzy był widoczny w częstych zmianach rządu, narastających kłopotach gospodarczych pogłębionych dwuletnią suszą oraz nierozwiązanych problemach społecznych. Kontrola kół rządowych nad opozycją coraz bardziej słabła, a filary władzy, jak chociażby armia, również stopniowo zaczęły się kruszyć. Przywódca zamachu stanu – były premier Mohammad Daud – nie był postacią przypadkową. Już wcześniej przewidywano jego powrót na arenę polityczną Afganistanu. Wprawdzie na mocy konstytucji 1964 r. został odsunięty od władzy i pozbawiony prawa bezpośredniego udziału w życiu politycznym, jednak zachował na tyle silną pozycję w kraju, że niejednokrotnie wobec kolejnych kryzysów rządowych spodziewano się reakcji z jego strony. Już w 1966 r. W. Hangen ostrzegał, iż „przewrót wojskowy prawdopodobnie pod dowództwem byłego premiera Dauda jest możliwością, której nie należy lekceważyć” . Przewidywania te sprawdziły się dopiero siedem lat później. Do tego czasu były premier prowadził pozornie spokojne życie w Kabulu, bacznie śledząc zachodzące procesy w kraju. Stosunki z królem, które zaostrzyły się w czasie jego działalności politycznej, wkrótce po ustąpieniu ze stanowiska premiera poprawiły się, a sam monarcha wielokrotnie wypowiadał się z dużą uprzejmością i grzecznością o Mohammadzie Daudzie, m.in. w rozmowie przeprowadzonej z Hasanem Kakarem w 1971 r. Oprócz zakazu udziału w życiu politycznym i pełnienia odpowiedzialnych funkcji politycznych (co dotyczyło wszystkich członków rodu królewskiego) Mohammada Dauda, jako byłego szefa rządu, nie obowiązywały żadne dodatkowe ograniczenia. Wielokrotnie spotykano go na ulicach Kabulu, mógł też swobodnie przyjmować gości w swojej rezydencji w Czeltan pod Kabulem. Nie pozostał on jednak jedynie biernym obserwatorem zachodzących przemian. Korzystając z pozostawionej mu swobody Daud odbywał szereg spotkań ze swoimi zwolennikami oraz przedstawicielami różnych ugrupowań. L. Dupree określa te spotkania jako „ulotne” lub „ruchome” seminaria . Dyskutowano tam o polityce, o minionych i bieżących problemach nurtujących Afganistan. Ich częstotliwość szczególnie nasiliła się pod koniec okresu konstytucyjnego, kiedy to większość radykalnych gazet została zamknięta, a działalność ustawodawcza i wykonawcza poszczególnych organów władzy była coraz słabsza. Miejscem spotkań była początkowo jego rezydencja w Czeltan. Przypuszcza się, iż w późniejszym okresie większość ważniejszych rozmów przeprowadzał na terenie budowy szpitala położniczego w dzielnicy Szarara w Kabulu. Mohammad Daud osobiście nadzorował jego budowę, aż do całkowitego zakończenia prac i przekazania budynku w ręce rządu. Było to miejsce, gdzie mógł swobodnie rozmawiać, nie wzbudzając żadnych podejrzeń, z zaproszonymi gośćmi lub ich emisariuszami .

Fragment rozdziału IV

Napisz opinię

Imię i nazwisko:


Opinia: Uwaga: HTML nie jest interpretowany!

Ocena: Zła           Dobra

Wpisz kod w polu poniżej: