Tybet. Zarys historii

Tybet. Zarys historii

Cena: 22.00 zł
Autor: Kollmar-Paulenz Karenina

Tytuł oryginalny: Kleine Geschichte Tibets
Tłumaczenie: Marek Mejor

Wydanie: Warszawa 2009
Ilość stron: 230
Rozmiar: 145x205 [mm]
ISBN: 978-83-61203-37-7
Dostępność: W magazynie

Książka przedstawia dzieje Tybetu, począwszy do czasów imperium tybetańskiego i wprowadzenia buddyzmu, przez epokę dalajlamów i chińską okupację, aż po czasy współczesne. Autorka po mistrzowsku łączy opis religii i kultury tego kraju z rozważaniami na temat jego historii politycznej. Podkreśla przy tym fakt, że Tybet przez długi czas nie pozostawał krajem izolowanym przez swoje otoczenie od reszty świata, lecz wprost przeciwnie - łączyły go różnego rodzaju związki z Chinami, Azją Środkową i Indiami. Tybet. Zarys historii stanowi lekturę obowiązkową dla wszystkich tych, których interesuje fascynujący kraj położony na Dachu Świata.

Karénina Kollmar-Paulenz jest profesorem religioznawstwa Uniwersytetu w Bernie i autorką licznych publikacji z zakresu historii kultury i religii Tybetu oraz Mongolii.

Warszawa 2009

Przedmowa

Wstęp 
(Terytorium; Ludy i języki; Badania nad Tybetem; Tybet zmitologizowany)

Rozdział I. Wielkie Królestwo Tybetu (VII - IX w.)
(Europejskie epoki historyczne a historia Tybetu; Powstanie dynastii Yarlung; Władca i bóstwo gór: boskie początki; Songtsen Gampo, pierwszy historyczny władca; Ekspansja królestwa Tybetu; Niespokojny VIII wiek; U szczytu potęgi: królestwo za panowania Trisonga Detsena; Buddyzm jako "religia państwowa": Tybet pod koniec VIII wieku; Miejscowi specjaliści religijni; Buddyjski mędrzec jako bohater kulturowy; Pierwszy buddyjski klasztor; Debata w Samye: buddyzm indyjski czy chiński?; Tybetańsko-chiński układ z 821/822 roku; Koniec dynastii Yarlung; Tybet w pierwszym tysiącleciu: znaczenie polityczne i kontakty kulturowe w kontekście eurazjatyckim)

Rozdział II. Instytucjonalizacja buddyzmu i tybetańska tożsamość (X-XII w.).
(Powstanie lokalnych księstw; odrodzenie buddyzmu w zachodnim Tybecie; Tybet Wschodni; Sytuacja polityczna w XI wieku; Buddyzm tybetański: miedzy tradycją monastyczną a tantryczną; Polityka i religia w XI i XII wieku; Mnisi, mniszki i "szaleni święci"; Tybet - kraj mnichów?; Religia bon; Dzieje Tybetu jako mit: okres Wielkiego Królestwa jako paradygmat tożsamości kulturowej)

Rozdział III. Tybet pod władzą Mongołów (XIII-XIV w.)
(Azja Środkowa w XIII wieku: Mongołowie; Najazd Mongołów w 1240 roku; Włączenie Tybetu do imperium mongolskiego; Wzrost znaczenia zakonu sakyapa pod władzą mongolską; Rządy lokalne i administracja za czasów dynastii Yuan; Przeciwnik sakyapy: rewolta zakonu drigungpa; Koncepcja reinkarnacji; Kanonizacja autorytetu religijnego; Reakcja na panowanie mongolskie; Tybetańskie dążenia do niepodległosci: wyłonienie się klanu phagmodrupa)

Rozdział IV. Epoka dalajlamów (XV-XIX w.)
(Tsongkhapa i gelugpa; Stosunki z Chinami za panowania dynastii Ming; Książęta z Rinpung; "Ocean Mądrości" i "Król religii"; Mongolski dalajlama; Walka o hegemonię między Tybetem Zachodnim a Środkowym; "Wielki" Piąty Dalajlama; Instytucja dalajlamów; Lhasa jako centrum polityczne i religijne; Regent Sanggye Gyatso; Dalajlama - lekkoduch i autor pieśni miłosnych; Utrata tybetańskiej niepodległości; Rządy Pholhane; Europejczycy w Tybecie; Wojna z Gurkhami w latach 1788-1792; Tybet w XIX wieku; Ruch Rime; 13. Dalajlama; "Wielka Gra"; "Ekspedycja" Younghusbanda; Chińskie reakcje)

Rozdział V. Niezależny Tybet przed 1950 rokiem
(Powrót 13. Dalajlamy; Próby modernizacji; Konferencja w Simli; Panczenlama i Dalajlama; Lata regencji; Gendun Chophel - droga Tybetu ku nowoczesności)

Rozdział VI. Pod chińskim panowaniem - Tybet po roku 1950
(Sytuacja polityczna po II wojnie światowej; Wkroczenie Armii Ludowo-Wyzwoleńczej; Siedemnastopunktowe porozumienie; Pierwsze lata pod chińskim panowaniem; Powstanie 1959 roku i ucieczka Dalajlamy; Reformy i Rewolucja Kulturalna - zniszczenie dziedzictwa kulturowego; Lata osiemdziesiąte; Obecna sytuacja Tybetańczyków w Tybetańskim Regionie autonomicznym

Rozdział VII. Tybet na wygnaniu
("Little Lhasa" - zachowywanie tradycji; Chińska Republika Ludowa i plan pokojowy Dalajlamy; Konflikt o bóstwo ochronne Dorje Shugden; Między tradycja a nowoczesnością - ciągłość tybetańskich interpretacji)

Dodatek

Ukształtowane w XI i XII wieku modele ról religijnych jeszcze dziś wywierają wpływ na społeczeństwa azjatyckie, pozostające pod wpływem tybetańskiego buddyzmu. Szeroko rozpowszechnione wyobrażenie jakoby w przednowożytnym Tybecie jedną trzecią populacji stanowili mnisi żyjący w klasztorach, powstało na skutek fałszywego mniemania, iż każdy "lama" jest mnichem. Tymczasem wyraz "lama" nie znaczy bynajmniej "mnich", lecz określa religijnego nauczyciela, udzielającego inicjacji - zazwyczaj tantrycznej. W codziennym użyciu językowym pojęciem "lama" nazywać można każdego mnicha lub praktykującego tantrę, który udziela pouczeń duchowych. Lamowie nie byli zmuszeni koniecznie składać ślubów zakonnych. Mnisi - tyb. trapa, oraz mniszki - tyb. ani, mieszkali zazwyczaj w klasztorach i musieli przestrzegać całego szeregu ślubów zakonnych (mnisi - w liczbie 262, mniszki - 371), z których najbardziej widocznym na zewnątrz był ślub celibatu. Teoretycznie jest rzeczą możliwą w każdej chwili zrezygnować ze ślubów i powrócić do życia świeckiego, jednak takie postępowanie miało w Tybecie przed 1950 rokiem ciężkie społeczne i ekonomiczne następstwa. Wystąpienie z klasztoru oznaczało powrót do rodziny, jednak tam powracający nie miał już równego z braćmi statusu, gdyż wstępując do zakonu zrzekał się przysługującej mu części rodzinnej schedy. Nie posiadał przy tym poza klasztorem żadnych materialnych środków do życia. W tym zapewne należy upatrywać zasadniczej przyczyny tego, że jedynie nieliczni mnisi decydowali się na odejście z klasztoru. 
Obok mnichów i mniszek byli (i są nadal) tzw. ngagpa, czyli wiejscy tantryczni lamowie, którzy często byli żonaci. Do nich należało przede wszystkim wykonywanie we wsiach codziennych rytuałów religijnych. Asceci - gomchen, często szukający schronienia w samotnej celi medytacyjnej, poświęcali swe życie właśnie medytacji. Wielu z nich to siddhowie, drubthob. Wiedli oni tułaczy żywot i uprawiali praktyki tantryczne, które mogły przynieść za sobą naruszenie celibatu. Spośród nich rekrutowali się tzw. nyonpa, czyli "szaleni (szaleńcy)", którzy demonstrowali swój wgląd w pustkę świata, żyjąc poza wszelkimi normami społecznymi.
Ci najrozmaitsi specjaliści religijni obojga płci zaludniali Tybet XI -XII wieku, o czym dowiadujemy się z licznych utworów biograficznych, opowiadających o najwybitniejszych postaciach owej epoki. Nawet jeśli te biografie ułożone zostały całe stulecia później, wszystkie odwołują się do współczesnych im źródeł , które dziś są już zaginione. 

Rozdział: Mnisi, mniszki i "szaleni święci"

Napisz opinię

Imię i nazwisko:


Opinia: Uwaga: HTML nie jest interpretowany!

Ocena: Zła           Dobra

Wpisz kod w polu poniżej:



Projekt B2B współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.
Wartość projektu: 999 600,00 PLN
Udział Unii Europejskiej: 694 762,00 PLN