Historia Persji. Tom II. Od najazdu arabskiego do końca XV wieku

Historia Persji. Tom II. Od najazdu arabskiego do końca XV wieku

Cena: 25.00 zł
Pozycja dostępna w promocyjnej cenie w wersji elektronicznej [EPUB|MOBI lub PDF]
Autor: Składanek Bogdan

Wydanie: Warszawa 2008, wyd. II
Ilość stron: 320
Rozmiar: 165x235 [mm]
ISBN: 978-83-61203-07-0
Dostępność: W magazynie

Drugi tom Historii Persji obejmuje okres od najazdu Arabów, który zakończył się w połowie VII w. n. e. obaleniem dynastii Sasanidów i zniszczeniem państwa perskiego, aż do końca XV w., gdy Safawidzi, sturczony ród pochodzenia kurdyjskiego, założył nową dynastię i odbudował państwo perskie w jego dzisiejszych granicach.
Utraciwszy niezależność w VII wieku, Irańczycy po kilkudziesięciu latach kalifackiej okupacji przystąpili do systematycznej odbudowy utraconej niepodległości czyniąc to metodycznie i posuwając się krok po kroku w stronę wytyczonego celu. Wyzwalając się spod obcej dominacji, utworzyli na terenie dawnej Persji niezależne od kalifatu państwa irańskie, które nie nawiązywały do dawnej, przedmuzułmańskiej tradycji, lecz godziły się z nowym, teraz muzułmańskim ładem. Proces ten, rozciągnięty w czasie, który był w swej istocie bardzo złożonym wydarzeniem w dziejach Persji, o ogromnym znaczeniu politycznym i kulturowym, jest głównym tematem prezentowanej pozycji.

Warszawa 2008, wyd. II

 

WSTĘP 
Transkrypcja 
Ważniejsze źródła: od najazdu Arabów do końca epoki Seldżuków 
Teksty arabskie 
Teksty perskie 
Teksty autorów chrześcijańskich 
Ważniejsze źródła: od wystąpienia Seldżuków do upadku Timurydów 

CZĘŚĆ I
POD WŁADZĄ KALIFATU
ROZDZIAŁ 1
NAJAZD ARABÓW
Sytuacja polityczna przed najazdem 
Podbój Persji: Qadisijja, Madain, Dżalula, Nehawand 
Po Nehawandzie. Drugi etap podboju 
Zdobycie Transoksanii 
ROZDZIAŁ 2
KALIFAT UMAJJADÓW 
Początek okupacji 
Dwie społeczności: od wrogości do zgody. Mawali
Tworzenie administracji 
Podatki 
ROZDZIAŁ 3
PIERWSZE KROKI W STRONĘ NIEPODLEGŁOŚCI 
Rzut oka na sytuację polityczną 
Opozycja abbasydzka i imamici 
Powstanie Bihafarida 
Kreowanie przywódcy Irańczyków: Abu Muslim 
Wojna domowa Abbasydów z Umajjadami
ROZDZIAŁ 4
KALIFAT ABBASYDÓW 
Polityka i stosunki wewnętrzne za Abbasydów 
Ustrój państwa
Władze najwyższe: kalif, dwór i wezyr
Administracja centralna i terenowa 
Wojsko 
Turcy w gwardii kalifów 
Podatki 
Dirhemy gitrifi 
Nadania lenne i beneficja typu iqta Irańczycy i Arabowie. Kultura i cywilizacja perska w kalifacie 
Szuubijja 
ROZDZIAŁ 5
IRAN POD WŁADZĄ ABBASYDÓW
WALKA O NIEZAWISŁOŚĆ 
Współdziałanie z nową władzą 
Powstania w północnym Iranie 
Powstanie Sunbada 
Powstanie Muqanny 
Powstanie chłopskie Babaka 
Irańczycy na dworze Abbasydów 
Pierwszy nieudany spisek: Barmakidzi 
Powstanie Rafi b. Lajsa w Mawarannarze i jego następstwa 
Trzecia wojna domowa w kalifacie: al-Mamun versus al-Amin 
Druga próba opanowania kalifatu przez Irańczyków 

CZĘŚĆ II
ROZPAD TERYTORIALNY KALIFATU
PIERWSZE NIEPODLEGŁE PAŃSTWA NA TERENIE IRANU 
ROZDZIAŁ 6
POLITYCZNE ODRODZENIE PERSJI 
Tahirydzi
Charydżyci i polityczne ożywienie w Sistanie 
Powstanie Hamzy al-Charydżi 
ROZDZIAŁ 7
PEŁNA NIEZALEŻNOŚĆ OD KALIFATU 
Saffarydzi 
Powstania i ruchy społeczne w IX wieku 
Powstanie plemienia Dżutt 
Powstanie zandżów 
Karmaci, ismailici, mutazylici 
Życie polityczne w północnym Iranie 
Wybrzeże Morza Kaspijskiego. Państwa Alidów i Zijarydów 
Dynastie Azerbejdżanu i Zakaukazia 
ROZDZIAŁ 8
SAMANIDZI I EMIRAT W BUCHARZE 
Powstanie emiratu 
Turcy w emiracie. Gulamowie 
Ustrój państwowy 
Władze centralne 
Władze terenowe 
Miasta 
Rządy gwardii tureckiej i upadek emiratu Buchary 
ROZDZIAŁ 9
ODRODZENIE PERSKIEJ KULTURY I NAUKI 
Poezja 
Filozofia, medycyna i nauki ścisłe 
ROZDZIAŁ 10
OŻYWIENIE POLITYCZNE W ZACHODNIEJ PERSJI 
Zajdyci i Mardawidż 
Bujidzi. Niezależny emirat w zachodniej Persji 
Bujidzi u szczytu potęgi. Adud ad-Daula 
Azud ad-Daula i jego czasy 
Stosunki wewnętrzne w emiracie za Adud ad-Dauli 
Gospodarka 
Stosunki wyznaniowe pod rządami Adud ad-Dauli 
Dwór 
Emiraty Bujidów po śmierci Adud ad-Dauli 
Schyłek rządów Bujidów 
Najazd Seldżuków i likwidacja bujidzkich emiratów 

CZĘŚĆ III
PANOWANIE NOMADÓW 
ROZDZIAŁ 11
NIEWOLNICY TURECCY U WŁADZY. GAZNAWIDZI 
Utworzenie emiratu 
Polityka zagraniczna 
Ustrój emiratu 
Administracja 
Finanse Wojsko
Czasy Mahmuda i Masuda
Apogeum potęgi Gazny. Mahmud i Masud 
Kwestia turecka
Życie kulturalne w Gaznie: literatura i nauka
Po Dandanqanie 
ROZDZIAŁ 12
SELDŻUCY 
Od zaczątków organizacji plemiennej do zwycięstwa pod Dandanqanem 
Pokonanie Bujidów i zdobycie Bagdadu 
Stabilizacja władzy. Rządy Alp Arslana 
Ostatni z Wielkich Seldżuków 
Wojsko
Polityka ekonomiczna 
Nizam al-Mulk, wezyr dwóch Wielkich Seldżuków 
Upadek sułtanatu. Od Malik-szaha do Sandżara 
Panowanie Sandżara i ostateczny upadek sułtanatu 
Rozpad dzielnicowy sułtanatu 
ROZDZIAŁ 13
CHOREZMSZAHOWIE I PIERWSZY NAJAZD MONGOŁÓW
Niezależność horezmu 
Gospodarka Persji w XII w 
Powstanie państwa Mongołów 
Najazd Czingis-chana 
Ostatni chorezmszah i Mongołowie 
ROZDZIAŁ 14
DRUGI NAJAZD MONGOŁÓW I RZĄDY ILCHANÓW 
Podbój Iranu przez Hulagu 
Pierwsi Ilchanowie 
Ustrój państwa 
Sytuacja polityczno-społeczna przed reformami Gazana 
Gospodarka System podatkowy 
Czasy Gazana 
Przebudowa państwa. Reforma Gazana 
Ostatnie lata potęgi Ilchanów. Oldżajtu i Abu Said 
Koniec panowania Mongołów 
ROZDZIAŁ 15
IRAN PO ROZPADZIE PAŃSTWA ILCHANÓW 
Timur, Timurydzi i Turkmeni w Iranie 
Pod rządami Timura 
Timurydzi w zachodnim Iranie 
Timurydzi we wschodnim Iranie 
Gospodarka za Timurydów 
Kultura i nauka w Iranie w epoce timurydzkiej 
Zachodni Iran po upadku Timurydów. Karakojunlu i Akkojunlu 
Kyzylbasze i Safawidzi 

DYNASTIE LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA 

INDEKS 

 

 

 

Nizam al-Mulk, Irańczyk, wezyr dwóch seldżuckich sułtanów, Alp Arslana i Malik-
szaha, zaliczany jest do grona najwybitniejszych polityków w dziejach Iranu muzułmańskiego.
Urodził się w 1018 r. w Chorasanie, we wsi leżącej pod Tusem. Podobnie jak jego ojciec, był urzędnikiem u Gaznawidów i należał do kasty urzędniczej.
Zgodnie z życiową filozofią ta grupa przedkładała własną karierę ponad interes państwa, któremu teoretycznie służyła; Nizam al-Mulk, nieposiadający wówczas jeszcze tego zaszczytnego tytułu „Ład Państwa” po krótkiej przerwie po upadku Gaznawidów w Chorasanie, przeszedł na służbę do Seldżuków. Wpierw przystał do Czagry
Bega rządzącego Balchem, następnie przeniósł się do Marwu i tu zaczęła się jego błyskotliwa kariera jako administratora. Po śmierci Czagry Bega (1059 r.) do końca rządów Togryla Nizam al-Mulk, przypuszczalnie już posiadacz wspomnianego tytułu, był zarządcą Chorasanu. Po śmierci Togryla, teraz jako protegowany Alp
Arslana, zastąpił Kunduriego, przeciwnika Alp Arslana, zostając wezyrem na lat blisko trzydzieści.
Jako typowy przedstawiciel kasty urzędniczej Nizam Mulk należycie dbał o własne interesy i interesy swojej rodziny, a była ona dość liczna. Jak podaje Rawandi, któremu w tych kwestiach możemy wierzyć, wezyr miał dwunastu synów i wszyscy zajmowali intratne posady. Wzorem Barmakidów rodzina obsadzała urzędy centralne i w prowincjach, co poszerzało zakres wpływów i pozwalało na lepszą kontrolę całości aparatu podlegającego ojcu. Nadmierna pewność siebie wezyra i jego krewnych czy też posunięcia nie zawsze przemyślane, jak na przykład pogrzeb córki wezyra, w państwie osoby niskiej rangi, urządzony z niestosownym rozmachem – to nie zjednywało mu stronników. Być może powodowany zwykłą pychą albo przezornością Nizam al-Mulk utrzymywał duży, kilkutysięczny oddział osobistych, prywatnych gulamów.
Polityka wewnętrzna sułtanatu była de facto polityką wezyra i obaj sułtanowie stosowali się do jego zaleceń przez długie lata. Za Alp Arslana Nizam al-Mulk uczestniczył w jego kampaniach wojennych i był nie tylko jego doradcą politycznym, ale także wojskowym. Za Malik-szaha wziął w swoje ręce kierowanie sprawami wewnętrznymi, dążąc do umocnienia władzy centralnej.
Zbyt arbitralne traktowanie kwestii centralizacji władcy doprowadziło do zawiązania się spisku przeciwko niemu i do usunięcia go z urzędu w 1079 r. Jednym z błędów popełnionych w sprawach podatkowych było przekazanie zbierania podatków z rejonu Basry Żydowi Ibn Allanowi (Ibn ‘Allān), którego po jakimś czasie oskarżono o nadmierne wzbogacenie się. Zdaje się, że Nizam al-Mulk nie doceniał roli dworu,
seldżuckiej arystokracji i kręgów ludzi bogatych. Jego stosunki z dworem nie układały się poprawnie, mimo że tam, pod koniec jego życia, skoncentrowały się najpoważniejsze polityczne siły. Malik-szah nie był władcą zbyt energicznym, wobec tego do głosu zaczęła dochodzić kamaryla dworska skupiona wokół haremu i wysokiego urzędnika, inspektora podatkowego, mustaufiego, Tadż al-Mulka (Tāĝ al- Mulk), człowieka bardzo majętnego. W haremie, zgodnie z prawem i obyczajami, najważniejsze miejsce zajmowała pierwsza żona sułtana, księżniczka karachanidzka Terken Chatun (Terken Hatun). Wzrost wpływów haremu jest wyraźnym znakiem upadku znaczenia panującego.

Fragment rozdziału "Seldźucy"

 

 

 

Napisz opinię

Imię i nazwisko:


Opinia: Uwaga: HTML nie jest interpretowany!

Ocena: Zła           Dobra

Wpisz kod w polu poniżej:



Projekt B2B współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.